انواع ادبی

اهمیت مطالعه‌ اسطوره‌ها در چیست؟

ارتباط ادبیات واسطوره انکارناپذیر است. آنچه که پل مشترک میان این دو حوزه است تصورات و خیال‌پردازی است. مریم سمیعی- بخش ادبیات تبیان. آخرین باری که مشغول مطالعه‌ی یکی از کتاب‌های حجیم اسطوره‌شناسی بودم این فکر به ذهنم رسید که به راستی مطالعه‌ی داستان خدایان دروغی یونانی و تصورات یونانیان باستان به چه کار ما انسان‌های مدرن می‌آید. چه لزومی دارد که در لا به لای کتاب‌ها جستجو کنیم که یونانیان باستان برای نمونه چگونه آفرینش زمین را تعریف می‌کردند؟ یا اینکه نام خدای دریاها چه بوده است و ناخداهای کشتی چه قربانی‌هایی می‌کردند که از طوفان‌های خشمش به

اهمیت مطالعه چیست؟

ادامه مطلب ...
سیمای نوروز در ادب فارسی

اشعار و مختصر زندگی نامه ای از شاعرانی که برای بهار سرودند فرآوری: زهره سمیعی- بخش ادبیات تبیان. دقیقی:. ابومنصور محمدبن احمد دقیقی یکی از شعرای نامدآر عهد سامانی است. وی را به عنوان دومین شاعری می شناسند که به نظم شاهنامه پرداخته است. دقیقی در عنفان جوانی کشته شد (367 یا 369 ه. ق ). سپاهی که نوروز گرد آورید. همه نیست کردش زناگه شجام. بخیزد یکی تند گرد از میان. که روی اندر آن گرد گردد نفام. فرخی سیستانی:. ابوالحسن علی بن جولوغ شاعر نامدار سده پنجم هجری قمری را باید از سرآمدان سخن در عصر خویش و در سایر ادوار تاریخ ادبی ایران دانس، فرخی در شهر

نوروز در ادب فارسی

ادامه مطلب ...
بهار و صدای جویباران

در این مقاله به پیشواز بهار می‌رویم و قسمت‌هایی از اشعار شاعران مختلفِ ایرانی و غیر ایرانی که با موضوع بهار سروده شده است را مرور می کنیم. مریم سمیعی. بخش ادبیات تبیان. از همان زمان‌های گذشته که جلوه‌های طبیعت در فصل بهار نمود پیدا می‌کردند، سرودن از بهار و نوشتن از آن همواره دیده می‌شد. کمتر شاعرِ چیره دستی است که در وصف بهار سخنی نگفته باشد چرا که مادر طبیعت در این فصل است که دامن سبزِ پر از گلش را بر همه جا پهن می‌کند. تکیه‌ی انسان به طبیعت و نیاز او به بقا به شرط وجود شرایط لازمِ طبیعی، ارزش فصل بهار و تنفس مجدد طبیعت را برای آدمی دوچندا

صدای بهار

ادامه مطلب ...
هرکه در الّاست او فانی نگشت

هرکه در الّاست او فانی نگشت (داستان شیر، گرگ و روباه/بخش دوم). مولانا از آن دسته از شاعران است که به هنگام سخن گفتن، علاوه بر چه گفتن، چگونه گفتن هم برایش بسیار اهمیت دارد. او به هر دو جنبه لفظ و محتوا اهمیت داده تا به هنگام خلق آثار خویش، به محتوا و مضمون آثار خود نیز توجه داشته باشد و یکی را فدای دیگری نکند. آسیه بیاتانی -بخش ادبیات تبیان. در بخش اول داستان تا به آنجا رسیدیم که شیر به کوته فکری آنها می خندید و با خود فکر میکرد که جهان را از ننگ آن افراد پاکیزه می کنم تا همه از این داستان عبرت بگیرند. گفت شیر ای گرگ این را بخش کن. معدلت را ن

ادامه مطلب ...
پیام عشق رودابه به پهلوان ایرانی

پیام عشق رودابه به پهلوان ایرانی (زال و رودابه، بخش پنجم). برخورد با عشق در شاهنامه از جمله مواردی است که با دنیای واقعی و عرف متفاوت است. داستان‌های عاشقانه شاهنامه تعداد انگشت شماری است که "زال و رودابه" یکی از آنهاست. اما قوانینی که در برخورد با عشق در این داستان‌ها وجود دارد، همگی یکی است. آسیه بیاتانی -بخش ادبیات تبیان. در شاهنامه همیشه این زن است که برای ابراز عشق پیش قدم می شود و پهلوان را به خود جلب می کند. پهلوان ایرانی هیچ گاه در عشق پیش قدم نمی شود زیرا خصلت جوانمردی ایرانی این اجازه را به او نمی دهد و طبق این خصلت او نمی تواند ب

ادامه مطلب ...
چون به سختی در بمانی

حکایاتی از مولوی، سعدی و عبید زاکانی. فرآوری: زهره سمیعی- بخش ادبیات تبیان. سعدی/ گلستان درویشی را ضرورتی پیش آمد، گلیمی از خانه‌ی یاری بدزدید. حاکم فرمود که دستش به در کنند. صاحب گلیم شفاعت کرد، که من او را بحل کردم. گفتا به شفاعت تو حد شرع فرونگزارم. گفت آن چه فرمودی راست گفتی و لیکن هر که از مال وقف چیزی بدزدد قطعش لازم نیاید؛ والفقیر لایملک. هر چه درویشان راست، وقف محتاجان است. حاکم دست از او بداشت و ملامت کردن گرفت که: جهان بر تو تنگ آمده بود که دزدی نکردی، الاّ از خانه‌ی چنین یاری؟. گفت ای خداوند! نشنیده‌ای که گویند خانه‌ی دوستان بروب

ادامه مطلب ...
مولانا و عشق

مولانا و عشق (رمز شناسی مولانا). از نظر مولانا عشق قدرت و توانایی تغییر هر چیزی را دارد و این تغییر حتی تا مرزهای "خود" هم می‌رسد. از نظر او انسان به محض اینکه عشق را تجربه کند، شیوه زندگی اش تغییر خواهد کرد. آدمی تا قبل از عاشق شدن خود را مرکز و محور همه چیز می‌بیند، اما به محض اینکه عشق در وجودش راه یافت، این ساختار خودمحوری دچار تغییر می‌شود. آسیه بیاتانی -بخش ادبیات تبیان. این داستان بیان کننده همین موضوع است که تا زمانی که از من و ما رها نشوی نمی توانی وصل با معشوق حقیقی را در یابی. آن یکی آمد در یاری بزد. گفت: یارش کیستی ای معتمد؟. گفت

مولانا عشق

ادامه مطلب ...
سنگ قبرنویسی

در طول تاریخ نوشته‌ها و طراحی‌هایی که روی سنگ‌قبرها موجود بوده است به فرهنگ و باورهای رایج یک قوم و آداب و رسوم خاص آنها در تکریم و بزرگداشت عزیز از دست رفته اشاره می‌کند. نوشتن شعر، خصوصیات فرد، اشاره به شغل او و حکاکی آیات قرآنی در میان ایرانیان مرسوم بوده است. مریم سمیعی. بخش ادبیات تبیان. از دیرباز تاکنون سنگ قبرها توجه محققینِ فعال در عرصه‌های گوناگون را به خود جلب کرده‌اند. سنگ قبرها به عنوان منابع تاریخی و فرهنگی‌، روایت‌گر مضامینی هستند که در عرصه‌ی تاریخ به دست فراموشی سپرده شده‌اند. بررسی سنگ قبرها از جنبه‌های گوناگون از جمله مطا

ادامه مطلب ...
اولین عاشقانه شاهنامه

اولین عاشقانه شاهنامه (زال و رودابه/ بخش ششم). نگریستن به عشق آن هم از دید یک شاعر حماسی، بسیار جالب و در خور توجه است. فردوسی بر خلاف آنچه که در دورانش دیده می شود، زن را گرامی میدارد. از نظر او زن مظهر وفاداری، خرد ورزی، شرم و پاکدامنی است. زن در شاهنامه جسارت دارد و در ابراز عشق از هیچ چیز نمی ترسد. برای او زن و مرد در شاهنامه یکی هستند و هیچ گاه بر اساس جنسیت آنها را از هم جدا نمی سازد. آسیه بیاتانی- بخش ادبیات تبیان. در بخش پنجم داستان تا به آنجا پیش رفتیم که کنیزکان رودابه با زیرکی به نزد زال رفته و از جمال و زیبایی او سخن گفته و زال

اولین شاهنامه عاشقانه های شاهنامه عاشقانه ها در شاهنامه

ادامه مطلب ...
نوروز، در خرد ایرانیان

فرآوری: زهره سمیعی- بخش ادبیات تبیان. نوروز، در پهلوی نوکروچ گفته می شود که به معنای روز نو است و نام امروزی آن معرب شده واژه پهلوی آن می باشد. آن چه در شناخت و مطالعه ی آیین های نوروزی اهمیت فراوان دارد، قانون مندی آن است. استاد ابوالقاسم فردوسی جشن نوروز را یادگاری از پادشاهی جمشید می داند و بیان می کند که جمشید پادشاه ایرانیان پس از شکست دادن دیو که وزیدن باد را مانع می شد و برکت را از مردم زایل می کرد؛ بر تخت زرین خود سوار شد. مردم که تخت و پادشاه را بر دوش گرفته بودند آن روز را که هرمز فروردین بود نوروز خواندند:. سر سال نو، هرمز فروردین.

نوروز ایرانیان

ادامه مطلب ...
شاهنامه و شاهنامه‌سرایی

شاهنامه و شاهنامه‌سرایی. شاهنامه کتابی تاریخی بر مبنای نوشتارهای کهن ایرانی می‌باشد و پیش از فردوسی وجود داشته است فرآوری: زهره سمیعی- بخش ادبیات تبیان. پس از یورش تازیان، یعقوب فرمان به گردآوری اسناد و مدارک ایران کهن داد. این کار انجام شد و سپس در دوران سامانیان، کس یا کسان یا نهادی1 و به گفته فردوسی «انجمن»، به این اندیشه می‌افتد که برای ماندگاری بهتر و فراگیری بیش‌تر، تاریخِ فرهنگ و تمدنِ ایران را به شعر برگردانند. این کار انجام می‌شود و حاصل آن، شاهنامه‌ی فردوسی است. نخستین کسی که برای این کار برگزیده می‌شود، شاعری است به نام دقیقی که

ادامه مطلب ...
جدا ز روضه و ماتم نمی شوم هرگز

جدا ز روضه و ماتم نمی شوم هرگز. حمیدرضا برقعی از شعر آیینی می‌گوید: چه اشکالی دارد شعر سفارشی بگوییم؟ فرآوری: زهره سمیعی- بخش ادبیات تبیان. سیدحمیدرضا برقعی از شاعران جوانی است که گرایش عمده‌اش مربوط به شعر آیینی است. او حتی یک‌بار به عنوان شاعر مردمی جشنواره شعر فجر انتخاب شده است. با او درباره شعر آیینی و مختصات آن صحبت شده است. به نظر شما حیات شعر آیینی، بیرون از کنگره‌ها و جشنواره‌های رسمی چگونه حیاتی است؟ پویا‌ترین عرصه شعری در ادبیات کشور، شعر مذهبی است. کدام‌یک از عرصه‌های شعری در کشور را می‌شناسید که چنین تریبونی داشته باشند. این ع

ادامه مطلب ...
سوگواره‌هایی در رثای سبکروحان عاشق

سوگواره‌هایی در رثای سبکروحان عاشق مرثیه سرایی آیینی از سنت‌گرایان ادبی تا نوگرایان. آنچه امروزه آن را شعر آیینی می‌نامیم، تنها یک نامگذاری تازه است، وگرنه در طول هزار سال شعر پارسی، بخش اعظم سروده‌ها [بیش از 90 درصد آثاری که مکتوب و مشهودند، می‌توانند شهادت دهند] متکی به آیین بوده‌اند چه به شکل مستقیم و چه به شکل غیر مستقیم. بخش ادبیات تبیان. اما آنچه در روایت جدید از این نام، بیشتر مد نظر است، شعرهایی‌است که به شکل مستقیم در مدح یا مرثیت پیامبر اسلام(ص) و اهل بیت اوست و در این میان، سوگواره‌های شهیدان کربلا، جایگاهی ویژه دارد که قدمت ِ این

ادامه مطلب ...
نمایشنامه‌های رادیویی

نمایشنامه‌های رادیویی. ژانر نمایش رادیویی دچار محدودیت‌های زیادی است اما روز به روز فراگیرتر می‌شود. این فراگیری و رونق نمایشنامه‌های رادیویی مرهون جابه جایی برخی از کدها و رمز‌های نمایشنامه با دسته‌ای دیگر از کدها و رمزهای خاص رادیو یعنی رمزهای شنیداری و گفتاری است. مریم سمیعی -بخش ادبیات تبیان. ادبیات نمایشی یکی از مهم‌ترین انواع ادبی است که دارای ویژگی‌های منحصر به فرد خود است. یک نمایشنامه‌نویس متنی را برای به اجرا درآمدنِ عینی و تصویری در صحنه می‌نویسد. لذا لازم است که تمام جزئیات حرکت بازیگران در نمایشنامه بازتاب پیدا کند. یکی از گو

ادامه مطلب ...
شعر آیینی خودش به سراغ شاعرش می‌آید

شعر آیینی خودش به سراغ شاعرش می‌آید. طبع لطیف و روح سترگ شاعران در مواجهه با وقایعی چنین حماسی و معنوی به غلیان درآمده و با تمسک بر واژه‌ها و کلماتی که از عمق جان او بیرون آمده، بر صفحه سفید کاغذ می‌نشیند فرآوری: زهره سمیعی- بخش ادبیات تبیان. با فرارسیدن ماه محرم موجی از احساسات و حال و هواهای معنوی در آدمی زنده می‌شود. صدای سنج و طبل و دسته‌جات سینه زنی، پرچم‌های سیاهی که بر فراز هر کوی و برزن و گاه درب خانه‌ها به اهتزاز درمی‌آید، خیابان‌های شلوغ و راه‌بندانی که به تماشای مراسم سوگواری و عبور دسته‌ها مشغول شده‌اند، تعزیه‌خوانی و تماشای وقایع

ادامه مطلب ...
چنین گفت سیمرغ با پور سام

چنین گفت سیمرغ با پور سام (داستان منوچهر و زال، بخش سوم). اصلی ترین وظیفه پهلوان در شاهنامه حفاظت و پاسداری از ایران و تاج و تخت پادشاهی است. گاهی پیش آمده که در داستان های شاهنامه پهلوان با کار و روش شاه اصلا موافق نیست، اما هیچگاه سر به شورش بر نداشته و همواره دفاع از ایران و خاک آن از همه چیز مهم تر بوده است. آسیه بیاتانی -بخش ادبیات تبیان. در بخش دوم داستان زالبه آنجا رسیدیم که سام چندبار در خواب می بیند که جوانی از سمت هند به همراه دو موبد آمده و او را مورد سرزنش قرار می دهد که چرا فرزند را رها کرده ای. اگر او پهلوان است کجای مرام پهلو

چنین گفت سیمرغ با پور سام

ادامه مطلب ...
نمایشنامه‌های رادیویی

نمایشنامه‌های رادیویی. ژانر نمایش رادیویی دچار محدودیت‌های زیادی است اما روز به روز فراگیرتر می‌شود. این فراگیری و رونق نمایشنامه‌های رادیویی مرهون جابه جایی برخی از کدها و رمز‌های نمایشنامه با دسته‌ای دیگر از کدها و رمزهای خاص رادیو یعنی رمزهای شنیداری و گفتاری است. مریم سمیعی -بخش ادبیات تبیان. ادبیات نمایشی یکی از مهم‌ترین انواع ادبی است که دارای ویژگی‌های منحصر به فرد خود است. یک نمایشنامه‌نویس متنی را برای به اجرا درآمدنِ عینی و تصویری در صحنه می‌نویسد. لذا لازم است که تمام جزئیات حرکت بازیگران در نمایشنامه بازتاب پیدا کند. یکی از گو

ادامه مطلب ...
حرارت عاشورا در قلوب سرد نخواهد شد

حرارت عاشورا در قلوب سرد نخواهد شد حوادث عاشورایی در قلب یک شاعر پایان ناپذیر جلوه می‌کند. آنگاه که سناریوی حماسی و پر حادثه‌ای همچون داستان بلند عاشورا با هنر درمی‌آمیزد و با ذوق شاعرانه‌ای همراه می‌شود و در میان کلمات موزون شعری بر صفحه کاغذ می‌نشیند، یعنی خون سرخ حسین(ع) دوباره در رگ‌های حیات آدمی جاری شده و فریاد حق طلبی سر می‌دهد. فرآوری: زهره سمیعی- بخش ادبیات تبیان. شعر آیینی نیز به عنوان یکی از لطیف‌ترین زبان بیان احساسات آدمی در خدمت شاعر درآمده و آنچه را که در سراچه قلب او در جریان است به منصه ظهور می‌کشاند. " سید حسن رستگار " از جم

ادامه مطلب ...
مطبوعات در دوره اول مشروطه

مطبوعات در دوره اول مشروطه. (بخش اول). با انقلاب مشروطه و تحولی که در جامعه رخ داد، روحی تازه و جدید هم به ادبیات کشور دمیده شد. گروهی از شعرا و نویسندگان به جرگه آزادیخواهان پیوستند و توانستند از راه قلم به جنگ برخیزند. پس از انقلاب مشروطه روزنامه ها زیاد شد و ده ها روزنامه در تهران، رشت و تبریز و دیگر شهرستان های ایران انتشار یافت. آسیه بیاتانی -بخش ادبیات تبیان. در مقاله گذشته درباره روزنامه های فارسی زبان منتشر شده در خارج از ایران صحبت شد. در این مقاله مروری بر روزنامه های دوره اول مشروطه خواهیم داشت. مجلس اولین روزنامه عهد مشروطه که

مطبوعات دوره مشروطه مطبوعات در دوره مشروطه دوره اول مشروطه

ادامه مطلب ...
داستان شیر و گرگ و روباه

داستان شیر و گرگ و روباه رمز شناسی مولانا. مولانا شاعری حکیم و فیلسوف و نماد آزاد اندیشی است. او بر علوم اسلامی تسلط دارد و در سروده هایش در پی آن است تا خود و دیگران را از قید قوانین خشک و انعطاف ناپذیر دنیوی رها سازد. آثار او به ویژه مثنوی معنوی نمایانگر شخصیت عرفانی اوست. مثنوی کتابی تعلیمی است که حاصل دوران پختگی و صحو اوست. آسیه بیاتانی -بخش ادبیات تبیان. در این مقاله و در ادامه داستان های مثنوی، یکی دیگر از حکایات دفتر اول مثنوی معنوی را به هم مرور می کنیم. شیر و گرگ و روبهی بهر شکار/ رفته بودند از طلب در کوهسار. تا به پشت همدگر بر ص

داستان شیر و روباه داستان شیر و گرگ و روباه داستان گرگ و روباه

ادامه مطلب ...

بهترین مشاغل و خدمات شهر خود را ، در سایت نشونه پیدا کنید.

مشاهده سایت نشونه