انواع ادبی

زنانِ داستانِ سیاووش

زنانِ داستانِ سیاووش. زن جایگاه ویژه و خاصی در فرهنگ و عقاید ایرانیان داشته و در منابع باستانی به خصوص شاهنامه فردوسی، این تقدس و قداست را می توان دید. زنان شاهنامه نقش های متفاوت بسیاری را بر عهده داشتند و آنقدر دارای ارزش و اعتبار بودند که ما زنان پهلوان هم در شاهنامه می بینیم. آسیه ترک بیاتانی - بخش ادبیات تبیان. مهم ترین وظیفه زن در شاهنامه به دنیا آوردن فرزندان پسر، پهلوانان و شاهزادگانی است که نقش موثری در سرنوشت حماسه و ایران دارند. رستم را رودابه و کیخسرو را فرنگیس به دنیا می آورد. گرد آفرید یک پهلوان زن ایرانی است که در مقابل سهراب

ادامه مطلب ...
زنانِ داستانِ سیاووش

زنانِ داستانِ سیاووش. زن جایگاه ویژه و خاصی در فرهنگ و عقاید ایرانیان داشته و در منابع باستانی به خصوص شاهنامه فردوسی، این تقدس و قداست را می توان دید. زنان شاهنامه نقش های متفاوت بسیاری را بر عهده داشتند و آنقدر دارای ارزش و اعتبار بودند که ما زنان پهلوان هم در شاهنامه می بینیم. آسیه ترک بیاتانی - بخش ادبیات تبیان. مهم ترین وظیفه زن در شاهنامه به دنیا آوردن فرزندان پسر، پهلوانان و شاهزادگانی است که نقش موثری در سرنوشت حماسه و ایران دارند. رستم را رودابه و کیخسرو را فرنگیس به دنیا می آورد. گرد آفرید یک پهلوان زن ایرانی است که در مقابل سهراب

ادامه مطلب ...
پایان عشق لیلی و مجنون

پایان عشق لیلی و مجنون (بخش آخر). یکی از غم انگیزترین و تاثیر گذارترین داستان های عاشقانه فارسی، داستان عشق لیلی و مجنون است. این افسانه اگرچه ریشه ای سامی و عرب دارد، اما از آنجا که توسط یکی از بزرگترین و قوی ترین داستان سرایان زبان و ادب پارسی، یعنی "نظامی گنجوی" سروده شده است، جزو ماندگارترین غم نامه ها و عاشقانه های ادبی دنیاست. آسیه بیاتانی- بخش ادبیات تبیان. در بخش گذشتهداستان تا به آنجا پیش رفت که نامه هایی بین لیلی و مجنون رد و بدل می شود و وجود همین نامه ها شوریدگی و شیدایی مجنون را چند برابر می کند. ابن السلام شوهر لیلی زندگی تلخ و

پایان لیلی و مجنون عشق لیلی مجنون عشق لیلی و مجنون

ادامه مطلب ...
محو می باید نه نحو اینجا، بدان

یکی دیگر از داستان های کوتاه و شیرین مولانا که در دل داستان "خلیفه دست و دل باز" آمده، داستان پیرمرد عالمی است که علم نحو می داند و به علم خود بسیار مغرور است. ماخذ این داستان حکایتی است که در "لطایف عبید زاکانی" که مولانا با زبانی شیرین و شیوا آن را بیان کرده است. آسیه بیاتانی- بخش ادبیات تبیان. آن یکی نحوی به کشتی در نشست. رو به کشتیبان نهاد آن خود پرست. گفت: هیچ از نحو خواندی؟ گفت: لا. گفت: نیم عمر تو شد در فنا. دلشکسته گشت کشتی بان ز تاب. لیک آن دم کرد خامش از جواب. عالمی نحو شناس در یک کشتی سوار شد و به هنگام گفتگو با مرد کشتیبان با غرور

محو می باید نه نحو محو می باید نه نحو اینجا بدان

ادامه مطلب ...
مطبوعات در دوره اول مشروطه

مطبوعات در دوره اول مشروطه بخش اول. با انقلاب مشروطه و تحولی که در جامعه رخ داد، روحی تازه و جدید هم به ادبیات کشور دمیده شد. گروهی از شعرا و نویسندگان به جرگه آزادیخواهان پیوستند و توانستند از راه قلم به جنگ برخیزند. پس از انقلاب مشروطه روزنامه ها زیاد شد و ده ها روزنامه در تهران، رشت و تبریز و دیگر شهرستان های ایران انتشار یافت. آسیه بیاتانی -بخش ادبیات تبیان. در مقاله گذشته درباره روزنامه های فارسی زبان منتشر شده در خارج از ایران صحبت شد. در این مقاله مروری بر روزنامه های دوره اول مشروطه خواهیم داشت. مجلس اولین روزنامه عهد مشروطه که بعد

مطبوعات دوره مشروطه مطبوعات در دوره مشروطه دوره اول مشروطه

ادامه مطلب ...
اشک‌ها و لبخند‌ها ؛ تراژدی و کمدی

قسمت اول دو ماسک نمایش، که یکی با منحنی لبخند آراسته شده است و دیگری با لبی آویزان و اندوهگین از دیرباز اشاره به دو نوع متفاوتِ نمایش یعنی کمدی و تراژدی دارد. مریم سمیعی- بخش ادبیات تبیان. این دو ماسک از زمان یونانیان باستان استفاده می‌شد و با تماشای یکی لبخند بر لب مخاطبان می‌نشست و با تماشای دیگری اشک از چشمان سرازیر می‌شد. بر همین اساس، نمایش را به دو نوع متفاوت تراژدی و کمدی تقسیم کرده‌اند. با توجه به اینکه در تاریخ ادبیاتِ نمایشی، نمایشنامه‌های گوناگونی نگاشته شده‌اند ممکن است این سوال ذهن ما را درگیرکند که آیا می‌توان همه‌ نمایش‌ها را ب

ادامه مطلب ...
نالیدن ستون حنانه برای پیامبر(ص)

یکی دیگر از داستان های مثنوی که در قالب تمثیل بیان شده است، نالیدن ستون حنانه است. ستون حنانه (ناله کننده)، ستونی بوده است از درخت خرما که حضرت رسول در مسجد به آن تکیه می دادند و خطابه و موعظه می نمودند. بعدها برای آن حضرت منبری ساختند که بر فراز آن می نشستند و سخن می گفتند. در نتیجه آن ستون به دلیل دور شدن از حضرت به ناله و زاری پرداخت و از این هجران به فغان آمد. آسیه بیاتانی -بخش ادبیات تبیان. یکی دیگر از داستان های مثنوی که در قلب تمثیل بیان شده است، نالیدن ستون حنانه است. ستون حنانه (ناله کننده)، ستونی بوده است از درخت خرما که حضرت رسو

نالیدن ستون حنانه

ادامه مطلب ...
هرکه در الّاست او فانی نگشت

هرکه در الّاست او فانی نگشت (داستان شیر، گرگ و روباه/بخش دوم). مولانا از آن دسته از شاعران است که به هنگام سخن گفتن، علاوه بر چه گفتن، چگونه گفتن هم برایش بسیار اهمیت دارد. او به هر دو جنبه لفظ و محتوا اهمیت داده تا به هنگام خلق آثار خویش، به محتوا و مضمون آثار خود نیز توجه داشته باشد و یکی را فدای دیگری نکند. آسیه بیاتانی -بخش ادبیات تبیان. در بخش اول داستان تا به آنجا رسیدیم که شیر به کوته فکری آنها می خندید و با خود فکر میکرد که جهان را از ننگ آن افراد پاکیزه می کنم تا همه از این داستان عبرت بگیرند. گفت شیر ای گرگ این را بخش کن. معدلت را ن

ادامه مطلب ...
به دنیا آمدن زال

به دنیا آمدن زال داستان منوچهر، بخش دوم. یکی از اصلی ترین نقش های داستان های شاهنامه، پهلوان است. پهلوان در شاهنامه نماینده مردمی است که در صحنه سیاسی حضور دارند تا شاه هیچ جایی برای استبداد نداشته باشد. اگر چه کار اصلی پهلوان حراست و حفاظت از کشور است اما وظیفه او تنها این نیست، او می تواند راهنمای شاه باشد تا او پیمان نشکند، به بیراهه نرود و اصول مملکت و کشور داری را زیر پا نگذارد. آسیه بیاتانی -بخش ادبیات تبیان. یکی از این پهلوانان، زال فرزند سام است. زال دردوران منوچهر به دنیا می آید و تبدیل به یکی از پهلوانان بی بدیل شاهنامه می شود و د

به دنیا آمدن به دنیا آمدن زال

ادامه مطلب ...
اشک‌ها و لبخند‌ها ؛ تراژدی و کمدی(2)

در این مقاله سعی خواهد شد عناصر اصلی تشکیل‌دهنده‌ کمدی به صورت تطبیقی با تراژدی تعریف شود. مریم سمیعی- بخش ادبیات. در مقاله‌ی گذشته از همین سری عناصر اصلی تراژدی که در کتاب فن شعر ارسطو بیان شده بودند را نام بردیم. در این مقاله نیز سعی خواهد شد عناصر اصلی تشکیل‌دهنده‌ی کمدی به صورت تطبیقی با تراژدی تعریف شود تا بهتر بتوان تفاوت‌های موجود میان این دو را درک کرد. یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های موجود میان تراژدی و کمدی، شیوه‌ی تصویر کردن انسان در هستی است. همان‌طور که در مقاله‌ی گذشته اشاره کردیم، شخصیت‌ اصلی در تراژدی دارای ویژگی‌های برتر نسبت به س

ادامه مطلب ...
نهج‌البلاغه درکلام ادیبان

داستان‌هایی از گذشت، عدالت و علم امیرالمومنین(علیه السلام ) در دوره‌های مختلف ادب فارسی، در ستایش شخصیت او توسط شعرا و نویسندگانی به یادگار مانده است که اکثراً بر مذهب اهل سنت بوده‌اند. بخش ادبیات تبیان. به عنوان مثال ستایشی که مولانا به عنوان یک شاعر پیرو مذهب فقهی ابوحنیفه، از علی بن ابیطالب(علیه السلام) می‌کند، آنچنان شورانگیز است که شاید هیچ شاعرِ شیعی، سخنانِ هم‌ وزن او بیان نکرده باشد. اى على که جمله عقل و دیده‏‌اى. شمه‌اى واگو از آن چه دیده‌‏اى‏. باز گو اى باز عرش خوش شکار. تا چه دیدى این زمان از کردگار. راز بگشا اى على مرتضى. اى پس سوء

ادامه مطلب ...
شکایت قاضی از آفتِ قضا

مولوی در مثنوی معنوی این کتاب شگرف و این اثر والا مقام ،حکایتی را با همان هدف همیشگی، پند و اندرز به صورت غیرمستقیم می آورد، حکایت فردی که بر مسند قضاوت نشسته و بیم آن دارد که آیا می تواند از عهده ی قضاوت بر آید یا خیر. آسیه بیاتانی -بخش ادبیات تبیان. به جرات می توان گفت که مثنوی معنوی مولانا تنها اثری است که شما به دنبال پاسخ هر پرسشی که باشید، بدون شک جواب خود را در آن خواهید یافت. این شاهکار بزرگ که به آن قرآن فارسی هم گفته می شود، سرشار از تمثیل، اسرار، آیات و اشاراتی پنهانی است که تنها عاشقان حقیقت به خوبی می توانند نکات آن را در یابند.

ادامه مطلب ...
ادبیات پلیسی- جنایی در ایران

سال‌هایی طولانی از آن زمان که ادبیات پلیسی - جنایی، در اذهان علاقه‌مندان به ادبیاتی نازل معنا می‎شد گذشته است، اکنون دیگر این‌گونه آثار در میان علاقه‌مندان جدی ادبیات طرفداران خاص خود را دارد که پرده از راز این علاقه برمی‎دارند. فرآوری: مهسا رضایی -بخش ادبیات تبیان. در ایران نیز دست‌کم در یکی دو دهه‎ی اخیر شاهد یک رویکرد تازه (و دوباره) به ادبیات پلیسی - جنایی هستیم (اگر نه در حوزه‌ی داستان‎نویسی، بلکه در حوزه‌ی ترجمه)؛ با این وصف ادبیات پلیسی - جنایی در ایران حکایتی دیگرگونه داشته و شاید بیش از دیگر کشورها با کم‌لطفی و کم‌توجهی روبه‌رو شده اس

ادامه مطلب ...
روزنامه علمیه دولت علیه ایران

روزنامه علمیه دولت علیه ایران قسمت دوم. دربخش قبل اشاره کردیم که بخش عمده ای از ادبیات شامل مجلات و روزنامه ها است. در این نوشته،سه روزنامه که از سال 1280 تا سال 1324 ه. ق دوام داشتند، معرفی می شود. این روزنامه ها عبارتند از: روزنامه ی علمیه ی دولت علیه ایران، روزنامه ملت سنّیه ایران و روزنامه دولت ایران. آسیه بیاتانی -بخش ادبیات تبیان. روزنامه علمیه دولت علیه ایران که به طور خلاصه به آن روزنامه علمیه گفته می شد، در سال 1280به سه زبان فارسی، عربی و فرانسه تاسیس شد و در مدت هفت سال مجموعا پنجاه و سه شماره از آن انتشار یافت. لوگوی صفحه اول روزن

روزنامه علمیه دولت علیه ایران روزنامه دولت ایران روزنامه دولت علیه ایران

ادامه مطلب ...
پایان فریدون

در این نوشتار، که بخش پایانی اساطیری شاهنامه است ،به داستان فریدون و انتقامجویی و خونخواهی او از سلم و تور توسط منوچهر می پردازیم. آسیه بیاتانی -بخش ادبیات تبیان. در بخش قبل داستان تا به انجا پیش رفت که فریدون در برابر ظلم و بیدادی که سلم و تور در حق ایرج کردند، بهترین راه حل را چاره دید تا با گذشت زمان، روزگار انتقام مرگ مظلومانه ایرج را بگیرد. از طرفی از خداوند خواست که آنقدر عمر طولانی داشته باشد که بتواند ببیند که انتقام ایرج گرفته شده است. در قصر ایرج، زنی از او باردار بود، ان زن دختری زایید، دختر بزرگ شد و با برادرزاده فریدون ازدواج کرد

ادامه مطلب ...
پیام شاهنامه

شاهنامه به نام «خداوند جان و خرد» آغاز می‌شود. اینکه از صفات بیکران خداوندی، بر جان آفرینی و خردبخشی او تکیه می‌کند، می‌خواهد بگوید که مهمتر از هر چیزی جان است و زندگی، و زندگی باید با خردمندی توام باشد. از اینجاست که در سراسر شاهنامه عشق به زندگی، و آسایش و نیکبختی افراد انسانی، و پرهیز از آزار دیگران و نفرت از جنگ و کشتار و خونریزی و ویرانگری موضوع سخن است. زندگی انسانها و اندیشه و رفتار آنها هم باید بر پایه خرد باشد، و سرپیچی از حکم خرد، مایه تیره روزی است. ‌ فرآوری: مهسا رضایی بخش ادبیات تبیان. شاهنامه یادگار قرن چهارم، قرن اعتلای فکری و

پیام شاهنامه

ادامه مطلب ...
یارب چه خوش اتفاق باشد

یارب چه خوش اتفاق باشد (لیلی و مجنون/ بخش دوازدهم). در بخش قبلی داستان تا به آنجا پیش رفت که لیلی نامه ای به مجنون می نویسد و آن را توسط واسطه ای به مجنون می رساند. مجنون که با دیدن نامه لیلی از خود بی خود شده بود و قرار و آرام نداشت، پس از مدتی شروع به خواندن نامه او کرد، درد دل لیلی را شنید و در جواب لیلی نامه ای نوشت. آسیه بیاتانی - بخش ادبیات تبیان. مجنون به رسم ادب و به رسم عشق و بندگی، نامه را با نام خدا و اینچنین آغاز می کند:. بود اول آن خجسته پرگار نام ملکی که نیستش یار. دانای نهان و آشکارا کو داد گهر به سنگ خارا. دارای سپهر و اخترانش

یارب چه خوش اتفاق باشد

ادامه مطلب ...
فناشدن، تنها راه وصال

فناشدن، تنها راه وصال (منطق الطیر/بخش شانزدهم). در میان شاعران، هیچ شاعری به اندازه عطار نیشابوری مسایل عمیق عرفانی را با ساده ترین بیان، عنوان نکرده است. تا قبل او افراد بسیاری راه رسیدن به خدا را مرحله بندی کرده بودند، اما با ظهور او در دنیای عرفان این راه به کوتاه ترین مسیر تبدیل شد و با نام "هفت شهر عشق" شهرت یافت. آسیه بیاتانی -بخش ادبیات تبیان. در بخش قبل از هفت شهر عشق، سه مرحله از هفت مرحله مورد نظر عطار را با یکدیگر مرور کردیم. در این مقاله به چهار مرحله دیگر اشاره می کنیم. پس از طلب، عشق و معرفت، چهارمین وادی که عطار برای رسیدن به

ادامه مطلب ...
تجلی مشیت الهی در تولد عشق و حماسه

تجلی مشیت الهی در تولد عشق و حماسه واکاوی داستان زال و رودابه در شاهنامه فردوسی. فردوسی حکیم با نگارش شاعرانه این داستان، الگوی داستانی ویژه ای را ارائه داده که خاص دوره پهلوانی است و تازگی آن در مجاز کردن عشق ممنوع میان قومی که نسبت به آداب و رسوم نیاکانی خود پایبند بوده اند. بخش ادبیات تبیان. زال در این داستان، چهره ای معنوی دارد و خوی پهلوانی او در پیوند با آدمیان و رویدادها و پدیده های هستی اطراف او نمایان می شود. صداقت و درستی زال را در صاف و رک گویی و صراحت بیانش می توان جست: «نباشد بدین سام، همداستان / همان شاه چون بشنود داستان» و به سب

تجلی عشق الهی

ادامه مطلب ...
هفت شهر عشق را عطار گشت

هفت شهر عشق را عطار گشت (منطق الطیر/ بخش پانزدهم). مطمئنا بارها عنوان "هفت شهر عشق" را شنیده اید، هفت شهر عشق زاییده ذهن عطار است و از نظر او با گذراندن این هفت مرحله می توان به فناء فی الله و درک حق رسید. در این مقاله سه وادی از این هفت شهر را مرور می کنیم. آسیه بیاتانی -بخش ادبیات تبیان. در بخش قبلداستان، تا به آنجا پیش رفتیم که آخرین مرغ از هدهد می پرسد که چند فرسنگ تا به سیمرغ راه است و هدهد پاسخ می دهد: ما باید از هفت شهر عشق گذر کنیم. سپس عطار مرحله به مرحله این هفت شهر را برای ما بیان می کند. 1) وادی طلب عطار وادی و شهر اول را "طلب" م

هفت شهر عشق هفت شهر عشق را عطار گشت عطار و هفت شهر عشق

ادامه مطلب ...

بهترین مشاغل و خدمات شهر خود را ، در سایت نشونه پیدا کنید.

مشاهده سایت نشونه